هدف از اجرای فروت ست

  • تولید میوه با کیفیت 
  • کاهش ریزش گل و میوه 
  • تضمین تولید گل و تشکیل میوه
  • کاهش ریزش جوانه‌ها در سال جاری
  • کاهش سال‌آوری در برخی درختان
جوانه درخت

  1. فروت ست چیست؟

فروت ست یک عبارت انگلیسی به معنی تنظیم میوه است. تنظیم میوه یعنی تغییراتی که در نهنج گل اتفاق می‌افتد تا میوه اولیه تشکیل شود. در واقع مرحله شروع تشکیل میوه را فروت ست می‌گویند. در این زمان تقسیم سلولی (ظرفیت‌سازی برای رشد) بیشتر از بزرگ شدن سلولی اتفاق میافتد. این همان زمانی است که میوه کوچک است و سرعت رشد بسیار پایینی دارد. اصطلاحاً در ایران به مرحله‌ای که باید جوانه‌ها برای یک فروت ست ایده آل آماده شوند، “فروت ست” میگویند و ما هم از همین اصطلاح در این مقاله استفاده کرده‌ایم.

فروت ست

۲. بهترین زمان برای اجرای فروت ست

برنامه فروت ست در طول فصل رشد، در ۳ نوبت اجرا می‌شود. نوبت اول بلافاصله پس از برداشت میوه، نوبت دوم زمان تورم جوانه‌ها و باز شدن اولین برگ‌ها در بهار و نوبت سوم بعد از تشکیل میوه‌ها است. اهمیت این مراحل در درختان مختلف میتواند متفاوت باشد که در جدول شماره ۱ (سهم یا ارزش مراحل فروت ست در درختان میوه) به خوبی مشخص شده است.

مراحل اجرای فروت ست

مراحل اجرای فروت ست

نوبت اول: فروت ست بعد از برداشت

در فروت ست بعد از برداشت، درخت در فرصت کوتاهی که دارد باید قبل از ریزش برگ‌ها، جوانه‌ها را تقویت کند. با محلول پاشی کودهای مورد نیاز برای برنامه فروت ست به درخت کمک خواهیم کرد تا مواد غذایی بیشتری را در جوانه‌ها ذخیره کند. دقت داشته باشید که هر چه از زمان برداشت میوه‌ها بگذرد توانایی برگ‌ها برای فعالیت و جذب عناصر کاهش می‌یابد. بنابراین سعی کنید فروت ست بعد از برداشت به تأخیر نیافتد و برگ هنوز سبزینگی مناسبی داشته باشد. در ضمن برای درختانی که زودتر از ۱۵ مرداد برداشت می‌شوند باید فروت ست از ۱۵ مرداد به بعد اجرا شود. ولی برای درختانی که بعد از ۱۵ مرداد برداشت می‌شوند، فروت ست بلافاصله پس از برداشت انجام گیرد.

نوبت دوم: فروت ست زمان تورم جوانه ها

در نوبت دوم فروت ست در زمان تورم جوانه ها توصیه می‌شود. دقت داشته باشید که در بسیاری از درختان مانند درختان هسته دار با توجه به اینکه برگ در زمان تورم جوانه وجود ندارد بنابراین فروت ست در زمان تورم جوانه ها نیز تاثیر زیادی نخواهد داشت. ولی در درختانی مثل درختان دانه دار یا انگور باید در زمان باز شدن اولین برگ ها و قبل از باز شدن گل ها فروت ست انجام شود. سهم یا ارزش فروت ست تورم جوانه ها بسته به نوع درخت در جدول شماره ۱ مشخص شده است.

نوبت سوم: فروت ست بعد از تشکیل میوه

در نوبت سوم نیز بعد از تشکیل میوه فروت ست اجرا می‌شود که موجب افزایش ظرفیت بزرگ شدن میوه و جلوگیری از ریزش آن در فصل گرم می‌شود. زمان اجرای این مرحله کاملا مشخص است و در زمان نخودی شدن یا فندقی شدن میوه (بسته به نوع میوه) اجرا می‌شود.

۳. فروت ست پاییز یا فروت ست بهار؟

به علت کمبود فعالیت ریشه‌ها و کاهش جذب عناصر غذایی در اوایل بهار، محلول‌پاشی در این زمان تأثیر کمتری نسبت به فروت ست پس از برداشت در پاییز دارد. در بسیاری از درختان حدود ۷۰ درصد عناصری که برای مرحله شروع تشکیل میوه (فروت ست) مصرف می‌شود از طریق ذخایر سال قبل تأمین می‌شود (فروت ست بعد از برداشت) و اعمال کود در همان سال (بهار) تأثیر حدود ۳۰ درصدی خواهد داشت.

۴. چرا فروت ست مهم است؟

جوانه های زایشی اندامی از گیاه هستند که دارای ذخیره ای از عناصر می باشند. این عناصر به صورت مستقیم در فرایند زایش یا تشکیل جوانه زایشی، تلقیح، تشکیل میوه و بزرگ شدن میوه نقش بسزایی دارند. با توجه به تغییرات اقلیمی، گیاه توان یا فرصت کافی برای ذخیره عناصر موثر در فرایند زایش یا تشکیل جوانه زایشی، تلقیح، تشکیل میوه و بزرگ شدن میوه ندارد. از این رو برای یک زایش یا تشکیل جوانه زایشی قوی و تلقیح و تشکیل میوه با کیفیت و بزرگ شدن موثر میوه استفاده از برنامه غذایی فروت ست بسیار حائز اهمیت است. انجام فروت ست علاوه بر افزایش موارد فوق موجبات عدم ریزش را برای میوه در مراحل بزرگ شدن فراهم می‌کند. از این رو انجام برنامه غذایی فروت ست بسیار اهمیت دارد که برنامه غذایی دایان را برای انجام این مهم پیشنهاد می‌کنیم. قابل ذکر است که فروت ست یک کود نیست بلکه یک برنامه با مراحل مختلف و درصد اثرگذاری متفاوت است که در جدول بالا می توانید این ارزش را برای درختان مختلف مشاهده کنید.

۵. استفاده از یک کود فروت ست بهتر است یا برنامه غذایی فروت ست؟

برای فروت ست یا تقویت جوانه‌ها مجموعه‌ای از عناصر مورد نیاز است که باید در قالب یک برنامه غذایی روی برگ محلول‌پاشی شده تا جذب شود و موثر باشد. در بازار ترکیباتی با عنوان کود فروت ست وجود دارد که مجموعه ای از عناصر در یک بطری به فروش میرسد. ۳ دلیل برتری برنامه غذایی فروت ست نسبت به کود فروت ست:
اول اینکه زمانی که همه عناصر در یک کود فروت ست قرار بگیرند نمیتواند درصد بالایی از هر کدام از عناصر را داشته باشند. به طور مثال فرض کنید یک بطری یک لیتری دارید که داخل آن آب و نوشابه میریزید. در این شرایط نیم لیتر آب دارد و نیم لیتر نوشابه. ولی زمانی که در همان ظرف آب و نوشابه و دوغ و دلستر بریزید مقدار هر کدام از مایعات از نیم لیتر کمتر خواهد شد. بنابراین زمانی که تمام عناصر درون یک بطری باشند درصد آنها کم خواهد بود. ولی اگر همین عناصر به صورت جداگانه مصرف شود درصد بالاتری در اختیار برگ‌ها قرار می‌گیرد.
دوم اینکه زمانی که شما کودها را در چند مرحله و به تفکیک استفاده کنید، برگ‎ها فرصت کافی برای جذب و انتقال مواد غذایی را دارند. ولی زمانی که از کود فروت ست استفاده شود همه عناصر در یک مرحله روی برگ قرار می‌گیرند که کارایی جذب را کاهش خواهد داد.
سوم اینکه در برنامه غذایی فروت ست که توسط شرکت تخصصی تغذیه گیاهی دایان نوشته شده است، نکات کلیدی زیادی نهفته است که کدام عناصر در ابتدا و کدام عناصر در مراحل بعدی تاثیرات بیشتری خواهند داشت. شاید نیاز باشد در ابتدا توسط برخی کودها محتوای مواد غذایی برگ‌ها افزایش پیدا کند و در مراحل بعدی سرعت انتقال مواد افزایش یافته و نهایتا انتقال نهایی مواد باقی‌مانده در برگ انجام شود. همه این‌ها مستلزم دقت در اجرای مراحل برنامه غذایی فروت ست است و با مصرف یک کود فروت ست نمی‌توان به همه این اهداف دست پیدا کرد.

۶. چه عناصری برای فروت ست باید استفاده شود؟

طبق مطالعات انجام‌شده توسط محققین علم تغذیه گیاهی، درختان میوه برای تقویت جوانه‌های بارده به تمامی عناصر ماکرو و میکرو نیاز دارند و تغذیه گیاه با چند عنصر خاص منطقی نمی‌باشد. البته بعضی از عناصر از اهمیت بیشتری برخوردارند ولی این نیست که سایر عناصر نیاز نباشد. درختان زمانی رشد اولیه و فروت ست مطلوبی خواهند داشت که جوانه‌ها هیچ‌گونه کمبودی از هیچ‌کدام از عناصر نداشته باشند.

نیتروژن (N) مهم‌ترین عنصری است که جوانه‌ها باید قبل از ریزش برگ دریافت کنند. چون مسلماً درخت به دلیل فعالیت اندک ریشه در اوایل بهار نخواهد توانست این نیاز بالا را تأمین کند، در نتیجه اندازه میوه‌ها و عملکرد نهایی به شدت افت خواهد کرد.

کلسیم (Ca) عنصری است که در ساختار دیواره سلولی نقش کلیدی دارد و در کمبود این عنصر رشد سلولی به شدت افت خواهد کرد و موجب ریز بودن میوه‌ها خواهد شد. همچنین این عنصر به واسطه اینکه عنصر اصلی در پیغام‌رسانی و سیگنالینگ است، در ذخیره‌سازی عناصر در جوانه‌ها نقش مهمی دارد.

پتاسیم (K) یک عنصر سیگنالینگ برای انتقال قند درون گیاه است. پس از برداشت میوه انتقال قند از برگ‌ها به جوانه‌ها بسیار اهمیت پیدا می‌کند و به دلیل اینکه برگ رو به پیری می‌رود باید این انتقال سریع‌تر انجام بگیرد. اینجاست که محلول‌پاشی پتاسیم اهمیت بالایی پیدا می‌کند.

آهن (Fe) از جمله عناصری است که به دلایل مختلف جذب آن توسط ریشه با مشکل مواجه می‌شود و برگ‌ها دچار کمبود می‌شوند. از طرفی فعالیت ریشه در اوایل بهار پایین است و این کمبود آهن را دو چندان می‌کند. این کمبود آهن و نیتروژن است که در زمان شروع تشکیل میوه (فروت ست) باعث رنگ‌پریدگی و زردی برگ‌ها می‌شود. پس قطعاً باید در سال قبل این عنصر در جوانه‌ها ذخیره شود تا از بروز این مشکلات جلوگیری شود.

بور (B) یک عنصر کم‌مصرف در گیاه است. این عنصر در زمان تشکیل لوله گرده اهمیت بیشتری نسبت به سایر مراحل پیدا می‌کند. این به این معنی نیست که باید مقدار بسیار بالایی مصرف شود چرا که در هر صورت این یک عنصر ریزمغذی است و باید حد پایین آن رعایت شود و مقادیر بالای آن مشکلات بزرگتری را به همراه دارد. همانطور که گفته شد این عنصر نیز باید پس از برداشت میوه در داخل جوانه‌ها ذخیره شود.

روی (Zn) نیز همانند بور از عناصر ریزمغذی محسوب می‌شود که اهمیت آن در زمان فروت ست بیشتر می‌شود. این عنصر در تولید کلروفیل و فعالیت برخی آنزیم‌ها و عملکرد هورمون اکسین نقش دارد. در صورتی که روی در جوانه‌ها ذخیره‌سازی نشود در اوایل بهار کمبود این عنصر اتفاق خواهد افتاد. کمبود روی به علت کاهش تولید کلروفیل و کاهش فعالیت هورمون اکسین باعث کوچک ماندن برگ‌ها می‌شود. که قطعاً برگ‌های کوچک نخواهند توانست فتوسنتز مطلوبی برای تولید میوه ایده آل داشته باشند.

منگنز (Mn) در تولید کلروفیل، فرآیندهای آنزیمی، تولید پروتئین، متابولسیم نیتروژن و … نقش دارد که حضور آن در برنامه غذایی فروت ست کمک زیادی به فعالیت برگ ها و تشکیل میوه خواهد کرد.

منیزیم (Mg) مولکول مرکزی کلروفیل (عامل رنگ سبز برگ) است. بدون آن، فتوسنتز نمی‌تواند رخ دهد. دیگر نقش‌های مهم و مؤثر منیزیم عبارت‌اند از: انتقال انرژی، شکل‌گیری دیواره سلولی، سنتز پروتئین، نشاسته و روغن. این‌ها دلایل محکمی برای مصرف این عنصر در زمان پس از برداشت است.

سایر عناصر ریزمغذی هر کدام نقش‌های متعددی در بخش‌های مختلف گیاه دارند. این عناصر هر چند که کم‌مصرف هستند ولی بسیار برای گیاه ضروری‌اند و حتماً باید قبل از ریزش برگ‌ها در جوانه‌ها ذخیره شوند.

(به تمامی مولدها (انسان، گیاه، حیوانات) در طبیعت فکر کنید. برای تولید نیاز به ذخیره‌سازی دارند بنابراین هیچ‌کدام قبل از ذخیره‌سازی مواد غذایی مورد نیاز، اقدام به تولید نمی‌کنند)

به تمامی مولدها (انسان، گیاه، حیوانات) در طبیعت فکر کنید. برای تولید نیاز به ذخیره‌سازی دارند. بنابراین هیچ‌کدام قبل از ذخیره‌سازی مواد غذایی مورد نیاز، اقدام به تولید نمی‌کنند.

۷. نتیجه‌گیری

فروت ست جزء راهکارهای بسیار کلیدی برای افزایش عملکرد در برنامه غذایی کشاورزان با تجربه و دانش است.

  1. برنامه فروت ست در طول فصل رشد، در ۳ نوبت اجرا می‌شود. نوبت اول بلافاصله پس از برداشت میوه، نوبت دوم زمان تورم جوانه‌ها و باز شدن اولین برگ‌ها در بهار و نوبت سوم بعد از تشکیل میوه‌ها است.
  2. سهم یا ارزش مراحل فروت ست در درختان مختلف میوه متفاوت است. درصد اثرگذاری هر یک از مراحل سه گانه فروت ست در جدول شماره ۱ بسته به نوع درخت مشخص شده است.
  3. برای فروت ست باید تمام عناصر در اختیار گیاه قرار بگیرد و استفاده از چند عنصر خاص مثل روی و بر نمی‌تواند تمام نیاز جوانه‌ها را تأمین کند.
  4. استفاده از برنامه غذایی فروت ست بسیار بهتر از استفاده یک کود فروت ست است. در برنامه غذایی فروت ست چند مرحله محلول‌پاشی وجود دارد که هر مرحله دلایل خاصی برای مصرف داشته و نهایتا باعث تولید مواد فتوسنتزی و انتقال مواد به جوانه‌ها برای تقویت جوانه‌ها خواهد شد.
  5. تمام مواردی که توضیح داده شد در برنامه غذایی دایان به آن توجه ویژه‌ای شده است که در انتهای همین مطلب برنامه غذایی فروت ست دایان را مشاهده خواهید کرد.

۷.نتیجه گیری

فروت ست جزء راهکارهای بسیار کلیدی برای افزایش عملکرد در برنامه غذایی کشاورزان با تجربه و دانش است.

۱. برنامه فروت ست در طول فصل رشد، در ۳ نوبت اجرا می‌شود. نوبت اول بلافاصله پس از برداشت میوه، نوبت دوم زمان تورم جوانه‌ها و باز شدن اولین برگ‌ها در بهار و نوبت سوم بعد از تشکیل میوه‌ها است.

۲. سهم یا ارزش مراحل فروت ست در درختان مختلف میوه متفاوت است. درصد اثرگذاری هر یک از مراحل سه گانه فروت ست در جدول شماره ۱ بسته به نوع درخت مشخص شده است.

۳.برای فروت ست باید تمام عناصر در اختیار گیاه قرار بگیرد و استفاده از چند عنصر خاص مثل روی و بر نمی‌تواند تمام نیاز جوانه‌ها را تأمین کند.

۴. استفاده از برنامه غذایی فروت ست بسیار بهتر از استفاده یک کود فروت ست است. در برنامه غذایی فروت ست چند مرحله محلول‌پاشی وجود دارد که هر مرحله دلایل خاصی برای مصرف داشته و نهایتا باعث تولید مواد فتوسنتزی و انتقال مواد به جوانه‌ها برای تقویت جوانه‌ها خواهد شد.

۵. تمام مواردی که توضیح داده شد در برنامه غذایی دایان به آن توجه ویژه‌ای شده است که در انتهای همین مطلب برنامه غذایی فروت ست دایان را مشاهده خواهید کرد.

برنامه غذایی پیشنهادی فروت ست درختان میوه

دقت داشته باشید که تمام مراحل محلول پاشی است

این مطلب توسط تیم تحقیقاتی دایان تألیف شده است. استفاده از مطالب برای نشر علم و آگاهی با ذکر منبع و درج لینک مانعی ندارد.