بذر گندم و جو و تراکم مناسب

۴ نکته خاص برای میزان بذر گندم و جو و تاریخ کاشت مناسب

بذر گندم و جو آغازکننده رشد و نمو است و اگر میزان بذر کافی نباشد نباید توقع عملکرد مناسب گندم و جو را داشته باشید. تحقیقات بسیاری در دنیا بر روی میزان بذر مصرفی و یا تراکم مناسب برای ارقام گندم و جو انجام شده و می شود اما تمام موارد و نکات باید با توجه به اقلیم منطقه در نظر گرفته شود. اینکه چرا نقش اقلیم بسیار پررنگ در نظر گرفته می شود، یکی از سوالات مهمی است که باید در کشت گندم و جو در نظر داشته باشید. اقلیم هر منطقه تعیین کننده فاکتورهای مهم میزان بذر گندم و جو و تاریخ کاشت است که بسیار بر عملکرد نهایی اثرگذار هستند. با ما همراه باشید تا با طرح نکاتی پراهمیت در مورد بذر گندم و جو و سایر موارد مربوط به این کشت مهم، عملکرد بهتری نسبت به سال های گذشته داشته باشید. 

چرا میزان بذر گندم و جو در هکتار مهم است؟

چندین سوال است که هر ساله به دلایلی مانند تغییرات اقلیمی باید بروز رسانی شود و کشاورزان عزیز نیز به دنبال پاسخ آن هستند. یکی از این سوالات، میزان بذر گندم و جو است که به دلیل تنوع ارقام و شرایط آب و هوایی منطقه مقدار آن بسیار متفاوت است. شما نمی توانید برای همه مناطق یک میزان بذر گندم و جو توصیه کنید زیرا عواملی که در ادامه گفته می شود باعث تغییر میزان بذر می باشد.

برای مطالعه بیش تر در مورد اهمیت بذر گندم و جو و سایر گیاهان، مطلب آموزشی از بذر تا کاشت (راهنمای جامع کاشت بذر با هدف افزایش راندمان تولید) را مطالعه کنید.

شرایط آب و هوایی منطقه تعیین کننده تاریخ کاشت

کشت گندم و جو در مناطق مختلف کشور
نقشه کشت گندم و جو در کشور

کشور ما از نظر اقلیم بسیار متنوع است و به همین دلیل آغاز کشت گندم و جو نیز برای هر منطقه متفاوت بوده و نمی توانید برای همه نواحی یک تاریخ کاشت در نظر بگیرید. دقت داشته باشید که تاخیر در شروع کشت یا عدم توجه به تاریخ کاشت مناسب، مشکلات مختلفی را برای شما به دنبال دارد.

بطور معمول در مناطق سردسیر و معتدل کشور از نیمه اول شهریور ماه کشت گندم و جو آغاز می شود تا گیاهان گندم و جو فرصت کافی برای استقرار و پنجه زنی داشته و از دماهای پایین آسیب نبینند. در مناطق گرمسیر و نیمه گرمسیر کشور تاریخ کاشت به دلیل بیش تر بودن دما بطور معمول از نیمه اول مهرماه بسته به منطقه شروع می شود.

رقم بذر گندم و جو   

تنوع ارقام گندم و جو در دنیا بسیار زیاد است (منبع) و نمی توان از یک سری رقم های خاص برای همه مناطق استفاده کرد. در کشور ما نیز تعداد رقم های گندم و جو تنوع زیادی دارد، بطوریکه در همه مناطق چند رقم طی سال ها عملکرد خوبی داشته اند. البته کشاورزان عزیز باید دقت داشته باشند که اگر رقمی در یک منطقه یا استان عملکرد خوبی داشته است، ممکن است در استان یا ناحیه دیگری عملکردش بالا نباشد چون اقلیم هر منطقه با منطقه دیگر متفاوت است. دقت داشته باشید که به هیچ وجه رقمی که با نواحی سردسیر سازگار شده نباید در ناحیه ای که گرمسیر است، کشت شود.

نکته مهم: تعیین رقم مناسب منطقه باید از طریق رصد داده های هواشناسی و مشورت با کارشناسان منطقه انجام شود.

تاخیر در کاشت بذر گندم و جو

متاسفانه در بسیاری استان ها تاخیر در کشت گندم و جو هر ساله اتفاق می افتد که تاثیر زیادی بر میزان بذر مصرفی و عملکرد نهایی دارد. این اتفاق ممکن است به خاطر شرایطی غیرمترقبه باشد و کشاورز عزیز مجبور به کشت دیرتر شود پس باید در این زمان به میزان بذر گندم و جو بسیار توجه داشته باشد تا در آخر فصل با کاهش عملکرد روبرو نشود. مهم ترین نکته ای که برای این وضعیت وجود دارد این است که باید میزان بذر را افزایش داد تا جبران این تاخیر در کاشت صورت بگیرد و عملکرد کاهش نیابد.

گیاهشناسی گندم و جو

میزان بذر گندم و جو موثر بر پنجه زنی
گیاهشناسی بوته گندم و جو و نحوه ظهور پنجه ها

از نظر گیاهشناسی، بوته گندم و جو دارای چندین پنجه است و هر پنجه پس از رشد یک ساقه از آن رشد می کند که هر ساقه نیز یک سنبله خواهد داشت. در بحث پنجه دهی باید به دنبال تولید پنجه موثر (تعداد پنجه موثر در ارقام متفاوت است) باشید یعنی از هر ساقه ای که از پنجه تولید می شود، یک سنبله نیز رشد کند که به بهبود عملکرد گندم و جو کمک خواهد کرد. هر چند سنبله ساقه اصلی قوی تر از سایر پنجه ها است اما اگر پنجه زنی مناسبی از گندم و جو داشته باشید بسیار در بهبود عملکرد شما تاثیر دارد (منبع).

اگر پنجه زنی گندم و جو مناسب نباشد چه اتفاقی می افتد؟

همانطور که گفته شد برای بهبود عملکرد گندم و جو باید پنجه زنی موثری داشته باشید یعنی هر پنجه یک ساقه همراه با سنبله تولید کند. اما عواملی مانند تعداد بذر نامناسب و عدم پنجه دهی مطلوب منجر به کاهش کم بودن سنبله شده و در نتیجه با کاهش عملکرد مواجه می شوید. علاوه بر این عمق کاشت نامناسب نیز بر پنجه دهی اثر دارد بطوریکه اگر بذر سطحی کشت شود یا خیلی عمیق بکارید، در واقع پنجه زنی غیرموثر یا پنجه های علفی خواهید داشت و نباید انتظار بهبود عملکرد را داشته باشید.

برای مطالعه بیش تر به مطلب آموزشی تغذیه و کود در مرحله پنجه زنی گندم و جو مراجعه کنید.

راهکارهای موثر برای تعیین میزان بذر گندم و جو

مسئله این است که اگر بذر گندم و جو کافی نباشد و در واقع بذر کم تر از استاندارد در مزرعه بکارید یا عمق کاشت مناسب نباشد، تعداد بوته های گندم و جو در هکتار کافی نیستند و قطعا عملکرد شما نیز کم خواهد بود. دقت داشته باشید که در بحث میزان بذر گندم و جو هدف این است که پس از سبز شدن بذرها، تعداد بوته های شما در هر هکتار کافی بوده و گیاهان در شرایط ایده آلی باشند و براحتی استقرار یابند. برای درک بیش تر این مسئله بهتر است بدانید که بسته به شرایط میزان بذر گندم و جو شما متفاوت است. اما باید یک سری شاخص ها را در بحث بذر گندم و جو رعایت کنید:

خصوصیات بذر گندم و جو برای کشت

  • خلوص ژنتیکی مناسب (از یک رقم باشد).
  • یکسان و یک اندازه بودن بذرها (نباید ریز و درشت باشند).
  • دارا بودن خلوص فیزیکی یعنی فاقد بذر شکسته و بذور علف های هرز و غیره باشد.
  • درصد جوانه زنی، بیش از ۹۵ درصد باشد.
  • سرعت جوانه زنی مناسب باشد و بذرها کهنه نباشند.

اگر از قارچ کش و بذرمال با ترکیبات دارای درصد زیاد روی که به استارت جوانه زنی و استقرار کمک می کند، قبل از کاشت استفاده شود، بسیار مفید خواهد بود.

عمق کاشت بذر گندم و جو

عمق کاشت مناسب برای گندم و و جو
عمق کاشت در گندم و جو

عمق کاشت گندم و جو تاثیر زیادی روی تعداد پنجه موثر دارد. با افزایش عمق، تعداد پنجه موثر کم می شود و پنجه های علفی رشد خواهند کرد. همچنین، کاشت عمیق گندم و جو بیماری هایی مثل پاخوره را به شدت افزایش می دهد.

  • دقت کنید که کاشت گندم و جو در عمق مناسب، تعداد پنجه های موثر را افزایش می دهد.

بهترین عمق کاشت، دو برابر طول بذر گندم و جو است. طول بذر گندم در بهترین حالت ممکن ۳ تا ۴ میلی متر می باشد. بنابراین، عمق کاشت مناسب برای گندم و جو می تواند بین یک تا سه سانتی متر باشد (در کشت دیم به دلیل رطوبت در عمق خاک می توانید عمق کاشت را ۶ تا ۸ سانتیمتر نیز در نظر بگیرید).

تعیین تاریخ کاشت مناسب

گندم و جو معمولا به عنوان کشت پائیزه محسوب می شوند. مقاوم ترین مرحله گندم و جو در برابر تنش های دمایی (سرما) مرحله پنجه زنی است. بنابراین، گندم و جو باید در تاریخی کاشته شوند که قبل از افزایش شدت سرما گیاه به پنجه برود تا گیاه بتواند در برابر سرما مقاومت نشان دهد. از آنجایی که جو نسبت به گندم دیرتر پنجه تولید می کند، باید زودتر کشت شود. علاوه براین، مقاومت گندم به سرما بیشتر و امکان کشت دیرتر آن وجود دارد (منبع).

تاریخ کاشت گندم و جو در مناطق مختلف باید با توجه به سرمای منطقه و دمای مناسب جوانه زنی و مراحل آبیاری، انتخاب شود تا قبل از رسیدن به سرما به پنجه زنی برسد. در مناطق مختلف کشت انتظاری گندم و جو نیز وجود دارد اما به دلیل کاهش تعداد پنجه موثر در کشت انتظاری، عملکرد آن به شدت کاهش می یابد.

میزان بذر گندم و جو در کشت آبی و دیم

در گندم در کشت های آبی با سیستم آبیاری قطره ای تا ۳۰۰ کیلوگرم بذر در هکتار می تواند شرایط خوبی داشته باشد. در مزارعی که سیستم آبیاری بارانی یا جوی و پشته (نواری) است مقدار ۲۲۰ تا ۲۵۰ کیلوگرم بذر در هکتار مناسب خواهد بود. در کشت دیم گندم در مناطقی با کمتر از ۲۵۰ میلی متر بارندگی مقدار بذر حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم در هکتار مناسب است. اما اگر کشت دیم در مناطق با بیش از ۳۰۰ میلی متر بارندگی دارد بذر مصرفی بین ۱۸۰ تا ۲۰۰ کیلوگرم خواهد بود.

مقدار بذر جو مورد نیاز در کشت با آبیاری قطره ای ۲۵۰ تا ۲۸۰ کیلوگرم در هکتار و در سیستم آبیاری بارانی و جوی و پشته (نواری) ۲۰۰ تا ۲۲۰ کیلوگرم است. در کشت دیم جو بین ۱۸۰ تا ۲۰۰ کیلوگرم بذر در هکتار می تواند مناسب باشد.

باید توجه داشت در صورتی که درصد جوانه زنی بذر گندم و جو کمتر از ۹۵ درصد باشد یا شکستگی بذر وجود داشته باشد مقدار بذر مورد استفاده با توجه به پایین بودن قوه نامیه و درصد شکستگی افزایش خواهد یافت.

کلیه نکاتی که در این محتوا آموزشی ارائه شد بر اساس مطالعات روز دنیا و تجربیات کشاورزان بزرگ می باشد. در کنار همه این عوامل اگر میخواهید کشت مناسبی از گندم و جو داشته باشید، پیشنهاد ما استفاده از برنامه غذایی گندم و جو است که در آن جزء به جزء موارد کوددهی ذکر شده است. همچنین بخش پرسش و پاسخ گندم و جو می تواند به سوالات کشاورزان عزیز پاسخگو باشد.

تیم علمی و تحقیقاتی دایان

سوالات بسیار مهم در مورد میزان بذر گندم و جو

  • مقدار بذر گندم دیم در هکتار چقدر است؟

در کشت دیم گندم در مناطقی با کمتر از ۲۵۰ میلی متر بارندگی مقدار بذر حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم در هکتار مناسب است. اما اگر کشت دیم در مناطق با بیش از ۳۰۰ میلی متر بارندگی دارد بذر مصرفی بین ۱۸۰ تا ۲۰۰ کیلوگرم خواهد بود.

  • میزان بذر جو در هکتار چقدر است؟

مقدار بذر جو مورد نیاز در کشت با آبیاری قطره ای ۲۵۰ تا ۲۸۰ کیلوگرم در هکتار و در سیستم آبیاری بارانی و جوی و پشته (نواری) ۲۰۰ تا ۲۲۰ کیلوگرم است. در کشت دیم جو بین ۱۸۰ تا ۲۰۰ کیلوگرم بذر در هکتار می تواند مناسب باشد.

  • میزان کاشت گندم آبی در هکتار چقدر است؟

در گندم در کشت های آبی با سیستم آبیاری قطره ای تا ۳۰۰ کیلوگرم بذر در هکتار می تواند شرایط خوبی داشته باشد. در مزارعی که سیستم آبیاری بارانی یا جوی و پشته (نواری) است مقدار ۲۲۰ تا ۲۵۰ کیلوگرم بذر در هکتار مناسب خواهد بود.

  • میزان برداشت گندم در هکتار چند تن است؟

اگرچه رکوردهای بیش از ۱۰ تا ۱۲ تن در هکتار عملکرد گندم آبی وجود دارد. اما، در حال حاضر در کشور ما، متوسط عملکرد گندم آبی در ایران یک تن و ۹۰۰ کیلوگرم تا ۲ تن و ۲۰۰ کیلوگرم در هکتار است.

منابع

+ The wheat crop. 2016. Kogi State University, Nigeria. doi: 10.13140/RG.2.2.13776.92164
+ Wheat growth and grain yield responses to sowing date-associated variations in weather conditions. 2020. Agronomy Journal, 1–۱۳. doi: 10.1002/agj2.20122
+ https://wheat.org/

نگارش و تالیف: تیم تحقیق و توسعه دایان (شرکت دانش بنیان خوشه پروران زیست فناور). نشر این مطلب با ذکر منبع بلامانع است.

بخش نظرات

4 پاسخ

  1. سلام من کشاورزی از استان مرکزی هستم امسال تقریبا ۸۰۰۰متر یعنی یک هکتارکمتر گندم ابی کاشتم با اینکه تجربه ابیاری بموقع پاییزی نداشتم وفقط باران اذرماه اومد رو گندمم وفصل بهار بخاطر خرابی پمپ اب خیلی دیر ابیاری بهاره انجام شد ولی بازهم حدود ۴تن گندم برداشتم چنانچهرمعیارهای کاشت وابیاری را بموقع انجام میدادم باید حدود ۷تن برداشت میکردم شما چطور میگید هکتاری حدودا ۲تن

    1. با سلام و احترام
      عددی که برای عملکرد گندم گفته شده، میانگین کل کشور است. قطعا کشاورزان عزیز در بعضی مناطق مختلف بالاتر و در بعضی نواحی پایین تر از این عدد برداشت می کنند.

  2. سلام با این تورم وگرانی کشاورزان محصول کم بر داشت می کنند اصلا صرفه اقتصادی ندارد واز طرفی کشاورزبیچاره بامید درو هرچه توان دارد راخرج محصول می کندوهنگام برداشت وتحویل به سیلوها مبلغ محموله باتاخیر پرداخت می شود

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

برنامه غذایی باغ و مزرعه

مدت زمان نگارش برنامه: 3 تا 5 روز

هزینه نگارش برنامه: رایگان!

هزینه نگارش: رایگان!