نکات مهم در زمان کاشت سیب زمینی

زمانی که غده سیب زمینی درون خاک کاشته می‌شود، دیگر توان حرکت ندارد!!! ما وظیفه داریم آن را از هر لحاظ در شرایط مناسبی کشت کنیم تا پتانسیل و توانایی واقعی خود را به خوبی نشان دهد.

غده سیب زمینی به عنوان بذر آن شناخته می‌شود. غده نسبت به بذر سایر گیاهان زراعی حساسیت بیشتری دارد لذا در زمان کاشت آن دقت بیشتری لازم است. ما در تیم تحقیقاتی دایان با کشاورزان پیشرو در کاشت سیب زمینی در ارتباط هستیم و تمام نکاتی که کشاورزان پیشرو و علمی رعایت می‌کنند را برای شما بازگو خواهیم کرد. همراه ما باشید.

چه مواردی باید قبل از کاشت سیب زمینی بررسی شود؟

انتخاب بذر مناسب با توجه به منطقه

خرید بذر مناسب و رعایت شرایط مطلوب انبار ، اولین قدم برای اطمینان از عملکرد مناسب محصول سیب زمینی است. توجه داشته باشید که:

  • بذرها نباید جوانه زده و آسیب دیده باشند ( بذرهای حاوی جوانه های شکسته، ساقه های ضعیف و زیاد و در نهایت تعداد غده زیاد با سایز کوچک تولید می کنند).
  • بذرهای آسیب دیده عموما با پیری فیزیولوژیک همراه هستند و سطح بیماری ها را افزایش می دهند.
  • اطراف انبار نگهداری بذر سیب زمینی باید عاری از بقایای سیب زمینی که منبع بیماری هستند، باشد.
  • انبار نگهداری بذر باید تهویه و رطوبت مناسب داشته باشد و بذرهای سیب زمینی را از نوسانات دمایی و نور حفظ کند.

جوانه سیب زمینی
جوانه سیب زمینی

اندازه غده بذری

سن و اندازه غده های بذری بر عملکرد آن تاثیرگذار هستند. در عمل برای تولید سیب زمینی معمولا از غده های بذری به وزن ۳۵ تا ۸۰ گرم استفاده می شود، ولی استفاده از غده های بذری کوچکتر و بزرگتر در بعضی مناطق متداول است.

مقدار بذر مورد نیاز در هکتار

جهت کاشت سیب زمینی خوراکی چنانچه از غده هـای بذری با وزن متوسـط ۵۰ گرم استفاده شود و فواصل کاشت ۳۰ در ۷۵ سانتی متر، بـه میـزان ۲/۲ تن غده بذری با اندازه ذکر شده مورد نیاز خواهد بود. در مزارع بذری میزان مصرف بذر در هکتار بیشتر است.

آماده سازی بذر (ضدعفونی کردن غده ها قبل از کاشت، از بین بردن غالبیت انتهایی غده)

یکی از مهمترین فاکتورهای آماده سازی غده ها قبل از کاشت شکستن غالبیت انتهایی غده است که مستقیم به چند ساقه شدن و افزایش عملکرد ارتباط دارد. غده ها ۳ هفته قبل از کاشت باید از سردخانه خارج شده و در یک اتاق تاریک پهن شوند. در زمان پهن شدن، جوانه های اولیه آن باید قطع یا شکسته شود تا جوانه های دیگر سیب زمینی فعال شود، هر جوانه مسئول تولید یک ساقه می باشد و افزایش ساقه مستقیما با افزایش تعداد غده ارتباط دارد.

در زمان کاشت نیز ضدعفونی کردن غده ها بسیار مهم است. معمولا از قارچ کش ها برای این کار استفاده میشود. اما امکان استفاده از هیپوکلریت سدیم ( وایتکس ۵ درصد کلر فعال) نیز وجود دارد به مقدار ۳ تا ۵ لیتر در هزار لیتر آب یکی از بهترین و ارزانترین روش های ضدعفونی بذر می باشد. البته در زمان ضدعفونی کردن باید توجه داشت که محلول ضدعفونی غده ها بر روی دیگر غده نریزد.

انتخاب مزرعه مناسب

با توجه به اینکه هر مزرعه دارای ویژگی های منحصر به فرد است، تولیدکنندگان باید عوامل کلیدی که در تدوین برنامه های مدیریت پایدار مزرعه مهم هستند، را مدنظر قرار دهند. این عوامل عبارتند از: ویژگی های فیزیکی و شیمیایی خاک، سابقه تناوب محصول، مشکلات آفات کشت های گذشته، شیوه های مدیریت خاکورزی و هزینه های تولید.

در حالت ایده آل، مزارع سیب زمینی باید دارای شیب کم تا متوسط، خاک عمیق، زهکشی و ظرفیت نگهداری مناسب آب و غلظت کم سدیم و نمک های محلول باشد.

فاکتور مهم دیگر انتخاب مزرعه، تاریخچه کاشت سیب زمینی و گیاهان هم خانواده با آن در زمین موردنظر می باشد. بهتر است زمینی که برای کاشت سیب زمینی انتخاب می شود حداقل ۳ تا ۵ سال قبل از آن گیاهان هم خانواده یا غده ای در آن کاشته نشده باشد.

انتخاب مزرعه مناسب برای کاشت سیب زمینی

 

انتخاب مزرعه مناسب برای کاشت سیب زمینی

در انتخاب مکان یک مزرعه مناسب باید در دسترس بودن تجهیزات لازم برای مدیریت مزرعه، پتانسیل فرسایش خاک، آبشویی عناصر و آفت کش ها و رواناب در نظر گرفته شود. شیب زیاد زمین، پتانسیل فرسایش خاک و توزیع نامتوازن آب را افزایش می دهد. همچنین محدودیت های شدیدی را برای عملیات کاشت، داشت و برداشت ایجاد می کند.

بافت خاک مزرعه سیب زمینی

یکی از ویژگی های موثر بر رشد و توسعه سیب زمینی، بافت خاک است. سیب زمینی در خاک هایی با گستره بافتی مختلف از شنی تا لومی رسی رشد مناسبتری دارد، اما عملکرد آن می تواند در کلاس های بافتی مختلف، متفاوت باشد.

خاک هایی با بافت نسبتاً ریز و سنگین خاک هایی با بافت سبک و شنی
نفوذپذیری کم و ایجاد رواناب نفوذپذیری بالا
خشکی بیش از حد بخش های بالایی پشته ها ظرفیت نگهداری کم آب
ماندابی در مناطق کم ارتفاع، کاهش تهویه خاک و افزایش حساسیت به بیماری ها و اختلالات غده آبشویی عناصرغذایی

برنامه خاکورزی قبل از کشت و مدیریت بقایا

عملیات خاکورزی پیش از کاشت سیب زمینی تا حد زیادی به نوع و ساختمان خاک، حساسیت به فرسایش خاک، هزینه های انرژی و همچنین نیازهای مدیریت بقایای محصول قبلی بستگی دارد. خاکورزی باید طوری باشد که بطور موثری بقایای محصول قبل را با خاک ترکیب کند، لایه های فشرده خاک را شکسته و نفوذ آب را بهبود بخشد.

بقایای گیاهی کشت قبلی تا حد امکان باید از مزرعه خارج شود. وجود بقایای گیاهی در مزرعه سیب زمینی باعث صدمه به غده ها در زمان درشت شدن غده خواهد شد. صدمه به غده هم باعث افزایش بیماری‌های غده و هم کاهش بازارپسندی غده ها خواهد شد.

اگر بقایای گیاهی از مزرعه خارج نشده است، باید یک سال قبل از کاشت به زمین اضافه شده باشند تا قبل از کاشت، کاملا پوسیده شده و قارچ ها غیر فعال شده باشند. در غیر این صورت حضور بقایا هم زمان با کاشت موجب افزایش سطح بیماری ها و پوسیدگی ها خواهد شد.

تاریخ کاشت سیب زمینی دلیل اصلی عملکرد بالا

  • مناسب ترین زمان کاشت در هر منطقه با توجه به خصوصیات اقلیمی خاص آن منطقه باید تعیین شود نه تاریخ تقویم.
  • تاریخ کاشت مناسب در سیب زمینی بر اساس نیاز دمایی سیب زمینی در مراحل مختلف رشد تنظیم می شود. سیب زمینی در مرحله جوانه زنی غده نیاز به دمای پایین تر و در مرحله رشد و توسعه اندامهای هوایی دمای بالاتر نیاز دارد.
  • دمای خاک باید بیش از ۷ درجه سانتی گراد باشد (دمای هوا بالای ۱۵ درجه) تا پوسیدگی قطعه بذر را به حداقل برساند و جوانه زنی سریع را ترغیب کند. زمانی که سیب زمینی در خاک سرد کاشته می شود عموما جوانه زنی و ظهور گیاه تا گرم شدن هوا اتفاق نمی افتد.

با توجه به اینکه غده های سیب زمینی هم به سرما و هم به گرماهای شدید حساس هستند، بنابراین باید در تاریخی کاشته شوند که قبل از بروز گرماهای شدید غده سبز و استقرار لازم را پیدا کرده باشد. گرماهای زیاد و زمین گرم به غده ها صدمه زده و موجب مرگ جوانه ها خواهد شد، مخصوصا در کاشت مینی تیوبر با بذرهای کلاس دار با ذخیره کمتر باید دقت بیشتری شود.

مزرعه سیب زمینی

تاریخ کاشت سیب زمینی در مناطق مختلف ایران

کاشت سیب زمینی در ایران در مناطق گرم و خشکی مانند مشهد در بازه اواسط فروردین تا اواخر خرداد انجام می‌گیرد، اما بهترین تاریخ کاشت اواخر اردیبهشت است. در مناطق معتدل مانند گلستان سیب زمینی در دی ماه و در مناطق سردسیر مانند اردبیل از اوایل اردیبهشت تا اوایل تیر کاشته می شود. در منطقه همدان نیمه دوم اردیبهشت ماه تا اواسط خرداد ماه تاریخ مناسب کاشت سیب زمینی می باشد.

تاریخ کاشت سیب زمینی در مشهد

کشت زودهنگام

در صورتی که کشت زودهنگام سیب زمینی انجام شود، خسارت بعـضی از علف های هرز، مثل گل جالیز را به طور قابل توجهی کاهش می دهد، اما کاشت زود هنگام دارای محدودیت هایی مانند افزایش بعـضی از علفهای هرز ، مشکلات انبارداری و بازاریابی محصول نیز است. مشکل دیگر این است که زمان رسیدگی مصادف با هوای گرم شده و سیگنال های طبیعی برای پیر شدن گیاه و انتقال مواد فتوسنتزی از برگ به غده وجود نخواهد داشت. لذا سیب زمینی از لحاظ پوست گیری و عملکرد نهایی غده دچار ضعف خواهد شد. البته این مشکل با تکنیک های تغذیه ای قابل کنترل است.

کشت دیرهنگام

کشت سیب زمینی با تأخیر زیاد باعث کاهش شدید عملکرد می شود، زیرا گیاه در مراحل اولیه رشد با گرمای شدید هوا مواجه شده و رشد رویشی به شدت دچار مشکل خواهد شد. همچنین گلدهی زودتر اتفاق افتاده و دوره رشد رویشی کوتاه می شود. تعداد ساقه در بوته و در نتیجه تعداد غده در هکتار کاهش پیدا می کند. در انتهای فصل رشد نیز گیاه با سرما مواجه شده و از کیفیت غده کاسته می شود. نهایتا عملکرد نهایی غده نیز کاهش خواهد یافت. در صورتی که مجبور به کاشت دیر هنگام سیب زمینی هستید برای مدیریت بهتر جذب و انتقال مواد غذایی در گیاه از برنامه غذایی سیب زمینی دایان استفاده کنید.

نکات مهم در زمان کاشت سیب زمینی

رطوبت خاک هنگام کاشت

خاک هنگام کاشت سیب زمینی باید رطوبت کافی (حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد) داشته باشد. این سطح رطوبت، شرایط ایده آل برای کاشت و رشد زود هنگام جوانه را فراهم می کند. در صورت نیاز، مزرعه قبل از کاشت آبیاری می‌شود. رطوبت بیش از حد خاک ممکن است گرم شدن خاک را کند کرده و رشد و ظهور جوانه را به تاخیر بیاندازد.

عمق کاشت

عمق کاشت رایج برای بسیاری از ارقام ۱۵ تا ۱۷ سانتی متر است. عمق ذکر شده، از محل قرارگیری غده تا بالای تپه کاشت محاسبه می‌شود. در صورتی که غده سطحی‌تر کشت شود، رشد رویشی گیاه بهتر خواهد بود ولی تعادل بین رویش و عملکرد غده به هم می‌خورد. همچنین در این شرایط فضای موجود برای رشد غده کمتر است و عملکرد غده کاهش پیدا می‌کند.

عمق کشت سیب زمینی

 

عمق کشت سیب زمینی

زمانی که غده عمیق تر از حالت عادی کشت شود، غده باید انرژی بیشتری برای خروج ساقه از زمین صرف کند. لذا رشد رویشی اولیه کاهش یافته و تعداد ساقه نیز کمتر می‌شود. از طرفی در عمق پایین تر، بافت خاک سنگین‌تر است و غده ها نمی‌توانند به خوبی درشت شوند. نهایتا باعث کاهش عملکرد نهایی غده ها خواهد شد.

توزیع اندازه بذر

زمانی که قطعات بذر دارای اندازه یکنواخت باشند، بطور کلی کارنده های سیب زمینی کاشت را یکنواخت تر انجام می دهند.

سرعت کاشت

هیچ سرعت کاشتی برای همه کارنده ها “بهترین” نیست، اما به طور کلی با افزایش سرعت کاشت سیب زمینی، دقت کاشت کاهش می یابد. سرعت کاشت ممکن است بین ۲/۳ تا ۸ کیلومتر در ساعت متفاوت باشد. با این حال، تنظیم سرعت کاشت به احتمال زیاد بسیاری از مشکلات سیب زمینی کار را حل می کند. کاشت خیلی سریع باعث پرش بذر می شود. کارنده هایی که به درستی تنظیم شده اند، باید بیش از ۷۵ درصد بذرها را در فواصل کاشت مورد نظر قرار دهند.

انواع دستگاه کاشت سیب زمینی

ماشین های کاشت سیب زمینی را می توان به دو گروه نیمه اتوماتیک و اتوماتیک تقسیم نمود؛

  • کارنده های نیمه اتوماتیک: غده های سیب زمینی توسط کارگر به موزع داده می شود. این نوع کارنده ها از دقت بالایی برخودار بوده ولی به دلیل بکارگیری کارگر هزینه کاشت افزایش می یابد.
  • کارنده های اتوماتیک: تمام عملیات کاشت توسط ماشین انجام می گیرد و کارآیی دستگاه تا حدود زیادی به دقت واحد موزع کارنده و یک اندازه بودن غـده ها بستگی دارد. بنابراین توصیه می شود از غده های بذری و درجه بندی شده در این نوع کارنده ها استفاده شود.

دستگاه های کاشت سیب زمینی یک، دو و یا چهار ردیفه هستند که به دو صورت ردیفی منظم و زیگزاگ کشت را انجام می‌ دهند. یکی از بهترین روش های کاشت به صورت زیگزاگ می باشد که حداکثر تعداد غده را در بر می گیرد و موجب افزایش عملکرد در مزرعه خواهد شد.

کشت دو ردیفه مکانیزه

 

کشت دو ردیفه مکانیزه

خاکدهی

در سیب زمینی خاکدهی پای بوته اهمیت زیادی دارد. خاکدهی مناسب مانع از بیرون ماندن غده ها از خاک شده و در نتیجه از سبز شدن و بیدزدگی آنها پیشگیری می‌کند. در هنگام خاکدهی باید از صدمه به قسمت های مختلف گیاه و دفن برگ های پایینی جلوگیری شود.

خاک دهی بوته سیب زمینی

 

خاک دهی بوته سیب زمینی

انجام ندادن خاکدهی پای بوته باعث افت ۱۰ تا ۱۵ درصدی عملکرد خواهد شد. خاکدهی ضعیف نیز حدود ۶ درصد کاهش عملکرد را به دنبال خواهد داشت. خاکدهی بیشتر نیز باعث افزایش تعداد و اندازه غده، کاهش آفتاب سوختگی، بیدزدگی و یخ زدگی می شود. در صورتی که غده ها درشت باشند و یا به دلیل خاکدهی نامناسب، بیرون از خاک قرار گرفته باشند ممکن است پس از سرزنی محصول و یا از بین رفتن اندامهای هوایی، دچار یخ زدگی شوند.

کود مناسب و برنامه غذایی در زمان کاشت سیب زمینی

استفاده از عناصرغذایی و کود در محصول سیب زمینی، ضروری و کلید تولید موفقیت آمیز آن است. گیاه برای رشد طبیعی، سریع و پایدار غده در طول فصل رشد به سطوح مطلوب عناصرغذایی نیاز دارد.

کوددهی سیب زمینی

 میزان جذب عناصرغذایی در کشت سیب زمینی الگوی S شکل دارد؛ جذب اولیه به دلیل حداقل رشد آهسته بوده و به دنبال آن میزان جذب در طول دوره رشد رویشی سریع، افزایش یافته و در مراحل اولیه رشد غده قبل از بلوغ غده در اواخر فصل رشد، الگوی جذب ثابت می شود. مقدار جذب کودهای پرمصرف، ۳۰ تا ۴۵ روز پس از سبز شدن به حداکثر می رسد. در نتیجه، برای دستیابی به حداکثر پتانسیل تولید، مقدار کود مورد نیاز در زمان یاد شده، باید در اختیار گیاه قرار گیرد.

کوددهی سیب زمینی

در زمان کاشت سیب زمینی می توان از کودهای جامد مانند سوپرفسفات تریپل،  سولفات پتاسیم و همچنین از کودهای زیستی حاوی باکتری های تامین کننده عناصر مورد نیاز ( کود میکروبی ) استفاده کرد.

در مراحل رشد رویشی گیاه نیز استفاده از کودهای نیتروژنی، ریزمغذی ها و آمینواسید توصیه شده و از آغاز رشد غده، کودهای پتاسیمی باید مصرف شوند. همچنین انجام محلول پاشی در زمان درست می تواند بسیار موثر باشد.

برخلاف سایر محصولات زراعی، بذر سیب زمینی دارای مقدار نسبتاً زیادی ذخیره مواد مغذی است و با توجه به تأخیر قابل توجه بین کاشت و زمانی که سیب زمینی به مقدار زیادی مواد مغذی نیاز دارد، این مسئله در مدیریت مصرف عناصرغذایی اهمیت دارد. میزان مصرف کود در یک برنامه غذایی برای مزارع سیب زمینی براساس شرایط مزرعه، نتایج آزمون خاک و مرحله رشد گیاه تعیین می شود.

برای افزایش دقت در کار و اطمینان از مقدار و نحوه درست مصرف کودها می توانید از برنامه غذایی دایان استفاده کنید. برای دریافت برنامه غذایی سیب زمینی از طریق این لینک اقدام نمائید.

فعلا نگارش برنامه غذایی توسط تیم دایان به رایگان انجام می‌شود.

سؤالات متداول کشاورزان در ارتباط با کاشت سیب زمینی

۱. در انتخاب رقم سیب زمینی چه نکاتی مهم است؟

طول دوره رشد، زمان کشت، نوع مصرف بذری یا خوراکی، آفات و بیماری‌های رایج منطقه و سازگاری و تناسب آنها به شرایط آب و هوایی منطقه.

۲. بافت خاک مناسب کاشت سیب زمینی کدام است؟

بافت خاک لوم و لوم شنی برای کاشت سیب زمینی مناسب است. این بافت خاک شرایط رشد غده سیب زمینی را فراهم کرده و تهویه خاک نیز به خوبی انجام می شود.

۳. از چه نوع آبیاری برای سیب زمینی استفاده کنیم؟

در صورت شور نبودن آب و خاک، مناسب ترین روش آبیاری در مناطق خشک و نیمه خشک، سیستم آبیاری قطره ای است زیرا می توان رطوبت خاک را به طور پیوسته در حد ظرفیت زراعی و در تمام مراحل رشد گیاه تأمین کرد.

۴. چه کودی در زمان کاشت سیب زمینی استفاده کنیم؟

گوگرد جامد با خلوص ۹۰ تا ۹۹ درصد، سوپرفسفات تریپل، سولفات پتاسیم و کودهای میکروبی کودهای مناسبی است. ولی مقدار و نوع کودها بسته به شرایط مختلف میتواند متفاوت باشد. لذا پیشنهاد میشود برای دقت در تغذیه و کوددهی حتما برنامه غذایی سیب زمینی دایان را دریافت کنید.

منابع

۲۰۲۰, Potato Production Systems. Springer International Publishing

www.ag.ndsu.edu/publications/crops/fertilizing-potato-in-north-dakota

بخش نظرات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

برنامه غذایی باغ و مزرعه

مدت زمان نگارش برنامه: 3 تا 5 روز

هزینه نگارش برنامه: رایگان!